Od 11 stycznia 2027 r. zaczną obowiązywać nowe przepisy dotyczące pracy w wysokich temperaturach. Określają one progi, po których przekroczeniu pracodawca musi ograniczyć narażenie na upał, a w określonych sytuacjach czasowo wstrzymać pracę. Dla branży transportowej szczególnie istotne są wyjątki, które nie zwalniają pracodawców z obowiązku ochrony zdrowia kierowców i pozostałych pracowników.

Co zmienia się od 11 stycznia 2027 roku

Rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z 9 lipca 2026 r. (Dz.U. z 2026 r. poz. 927) dodaje § 30a do ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy. Nowelizacja została już ogłoszona, ale jej nowe wymagania zaczną obowiązywać dopiero 11 stycznia 2027 r. Warto podkreślić tę datę: w części starszych informacji internetowych nadal pojawia się 1 stycznia 2027 r.

Przepisy wprowadzają dwa rodzaje granic: niższe temperatury uruchamiające obowiązek działań ochronnych oraz wyższe, po których przekroczeniu określone prace trzeba będzie przerwać. Liczy się rzeczywista temperatura wynikająca z warunków atmosferycznych, a nie sama prognoza pogody.

Pięć progów temperatury ważnych dla pracowników

Próg oznacza przekroczenie podanej temperatury, a nie samo jej osiągnięcie. W dwóch ostatnich przypadkach trzeba uwzględnić ustawowe wyjątki.

Za ciężką uznaje się w tym przepisie pracę, podczas której wydatek energetyczny w ciągu zmiany przekracza 1500 kcal u mężczyzn lub 1000 kcal u kobiet. Nowe limity dotyczą temperatur wynikających z warunków atmosferycznych.

Jak pracodawca powinien ograniczać skutki upałów

Po przekroczeniu niższych progów w pomieszczeniach pracodawca powinien zapewnić odpowiednie rozwiązania techniczne obniżające temperaturę lub ograniczające jej wzrost, chyba że względy technologiczne na to nie pozwalają, albo zastosować rozwiązania organizacyjne zmniejszające narażenie pracowników. Na otwartej przestrzeni nowe przepisy przewidują w takich sytuacjach rozwiązania organizacyjne.

W zależności od stanowiska mogą to być między innymi poprawa wentylacji, osłony przed słońcem, przesunięcie najbardziej obciążających czynności na chłodniejsze godziny, rotacja przy zadaniach wymagających wysiłku oraz dodatkowe przerwy. Są to przykłady możliwych środków, a nie jednolity katalog obowiązkowych rozwiązań dla każdej firmy.

Ustalenie rozwiązań organizacyjnych będzie wymagało konsultacji z pracownikami w ramach komisji BHP. Jeśli komisji nie powołano, zastosowanie ma tryb konsultacji z art. 237¹¹a Kodeksu pracy, a dodatkowo trzeba zasięgnąć opinii lekarza sprawującego profilaktyczną opiekę zdrowotną nad pracownikami. O przyjętych rozwiązaniach pracodawca powinien poinformować załogę.

Transport i komunikacja mają istotny wyjątek

Nowy § 30a ust. 8 wyłącza stosowanie górnych limitów temperatury z ust. 1 wobec określonych rodzajów prac. W katalogu wskazano między innymi transport i komunikację poprzez odesłanie do art. 151¹⁰ pkt 5 Kodeksu pracy. Nie oznacza to jednak, że każdy pracownik firmy transportowej jest automatycznie wyłączony z tych limitów.

W praktyce należy odróżniać pracę kierowcy w pojeździe od pracy magazyniera, pracownika terminalu, mechanika w warsztacie czy pracownika biurowego. O zakresie wyłączenia decyduje charakter danej pracy, a nie samo prowadzenie działalności transportowej przez pracodawcę. Kwestia zastosowania szczegółowych limitów do konkretnego stanowiska, zwłaszcza mobilnego, może wymagać indywidualnej oceny.

Niezależnie od wyłączenia pracodawca musi zapewnić bezpieczne warunki pracy zgodnie z art. 207 Kodeksu pracy. Dotyczy to także temperatury w kabinach pojazdów, sprawności wentylacji lub klimatyzacji, dostępu do napojów oraz organizacji pracy podczas upału. Wysoka temperatura może pogarszać samopoczucie i koncentrację, co w transporcie ma znaczenie również dla bezpieczeństwa innych uczestników ruchu.

Co już dziś przysługuje pracownikom

Nowe przepisy nie są powodem, by odkładać ochronę pracowników do 2027 r. Już teraz obowiązuje ogólny nakaz zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków pracy. Pracodawca powinien też oceniać ryzyko zawodowe związane z warunkami termicznymi.

Napoje profilaktyczne muszą być zapewniane między innymi przy pracy na otwartej przestrzeni w temperaturze powyżej 25°C oraz na stanowiskach, na których temperatura z powodu warunków atmosferycznych przekracza 28°C. Przepisy przewidują również inne przypadki uprawniające do napojów, na przykład odpowiednio ciężką pracę fizyczną. Napoje powinny być dostępne przez całą zmianę roboczą, a ekwiwalent pieniężny nie zastępuje tego obowiązku.

Jeżeli warunki pracy naruszają przepisy BHP i stwarzają bezpośrednie zagrożenie dla życia lub zdrowia, pracownik może skorzystać z uprawnień przewidzianych w art. 210 Kodeksu pracy, zawiadamiając niezwłocznie przełożonego. Sam dyskomfort cieplny nie oznacza jeszcze automatycznie spełnienia przesłanek tego przepisu.

Co mogą zrobić związki zawodowe i przedstawiciele załogi

Do wejścia nowelizacji w życie warto sprawdzić, na których stanowiskach występuje największe narażenie na wysoką temperaturę. Dotyczy to kierowców, pracowników przeładunku, magazynów, warsztatów oraz zaplecza administracyjnego.

Przedstawiciele pracowników mogą wnosić o przegląd oceny ryzyka zawodowego, uzgodnienie sposobu reagowania na przekroczenie progów, sprawdzenie wentylacji i klimatyzacji, zasady przerw oraz skuteczny dostęp do napojów. Warto również ustalić, kto mierzy temperaturę i jak informuje o tym pracowników. Są to praktyczne działania przygotowawcze, a nie odrębny katalog formalnych obowiązków narzucony wprost przez nowy § 30a.

Szczególną rolę odgrywają konsultacje BHP oraz porozumienie z zakładowymi organizacjami związkowymi w sprawie stanowisk uprawnionych do posiłków i napojów profilaktycznych. Z punktu widzenia pracowników transportu najważniejsze jest praktyczne ograniczanie zagrożeń, także tam, gdzie zastosowanie mają wyjątki od sztywnych limitów temperatur.

Opracował: Sławomir Szopiński, sekretarz Rady Krajowej OZZPT

Podstawa prawna:

1. Rozporządzenie z 9 lipca 2026 r., Dz.U. 2026 poz. 927.
2. Państwowa Inspekcja Pracy, Nowe obowiązki firm podczas upałów.
3. Państwowa Inspekcja Pracy, Napoje i posiłki profilaktyczne.
4. Kodeks pracy, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 1245.