Ogólnopolski Związek Zawodowy
Pracowników Transportu
Rada Krajowa

Urlopy dla rodziców do poprawki


Urlop wychowawczy

Wdrażanie unijnej dyrektywy dotyczącej łączenia pracy z opieką będzie okazją do szerszej modyfikacji uprawnień. Rząd chce np. doprecyzować przepisy o obniżeniu etatu i urlopie wychowawczym.

 

Okres, w którym rodzic skraca swój czas pracy po powrocie z macierzyńskiego lub rodzicielskiego, nie obniża wymiaru urlopu wychowawczego. Tak wynika z odpowiedzi Ministerstwa Rozwoju, Pracy i Technologii (MRPiT) na wystąpienie prof. Adama Bodnara, rzecznika praw obywatelskich. Resort nie tylko podtrzymał wcześniejszą interpretację Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej (z 2014 r.), ale też zapowiedział, że takie rozwiązanie może znaleźć się w kodeksie pracy.

Okazją do uregulowania na stałe tej kwestii będzie nowelizacja kodeksu pracy w związku z koniecznością wdrożenia dyrektywy unijnej 2019/1158 z 20 czerwca 2019 r. w sprawie równowagi między życiem zawodowym a prywatnym rodziców i opiekunów (do 2 sierpnia 2022 r.).

– Obecnie analizowane są rozwiązania w tym zakresie, jednak nie została jeszcze podjęta decyzja, jakie konkretnie zmiany zostaną wprowadzone do przepisów k.p. – podkreśliła Iwona Michałek, wiceminister rozwoju, pracy i technologii.

Zdaniem ekspertów to dobra okazja, aby uporządkować krajowy system urlopów dla rodziców i umożliwić im elastyczną opiekę nad dziećmi.

Były wątpliwości

Zgodnie z art. 1867 k.p. pracownik uprawniony do urlopu wychowawczego może złożyć pisemny wniosek o obniżenie wymiaru czasu pracy maksymalnie o połowę w okresie, w którym mógłby korzystać z takiego urlopu. Pracodawca musi się na to zgodzić. W swoim wystąpieniu RPO zwrócił uwagę, że regulacja ta wywołuje rozbieżności interpretacyjne.

– Sformułowanie „w okresie, w którym mógłby korzystać” można bowiem rozumieć w taki sposób, że skutkiem skorzystania z prawa do obniżenia wymiaru jest utrata tej części urlopu wychowawczego, która została alternatywnie „wykorzystana” na pracę w niższym wymiarze – wskazał.

Czyli jeśli pracownik złoży wniosek o obniżenie etatu np. na rok (przez taki czas przysługuje mu szczególna ochrona przed zwolnieniem), to wymiar przysługującego mu urlopu wychowawczego skróci się o 12 miesięcy (z pełnego wymiaru 35 miesięcy dla jednego rodzica do 23 miesięcy).

Odmienną interpretację – jak podkreśla RPO – przyjął w 2014 r. ówczesny resort pracy. Uznał, że obniżenie etatu jest uprawnieniem odrębnym od urlopu wychowawczego i nie wpływa na wymiar tego ostatniego. Warto jednak podkreślić, że wyjaśnienia ministerstwa nie są wiążącym prawem, a sam przepis jest na tyle nieostry, że równie dobrze można przyjmować odwrotne stanowisko (i jest ono – jak podkreśla RPO – przedstawiane w literaturze z zakresu prawa pracy).

– Z tego względu pojawia się potrzeba wprowadzenia odpowiedniego uściślenia regulacji k.p. usuwającej prezentowane na jej tle rozbieżne poglądy – podkreślił Adam Bodnar.

urlop wychowawczy
fot. Zasady udzielania urlopów wychowawczych. / Źródło: Dziennik Gazeta Prawna

W odpowiedzi na jego wystąpienie Iwona Michałek podtrzymała wspomniane już wcześniej stanowisko resortu pracy, zgodnie z którym obniżenie etatu nie zmniejsza proporcjonalnie wymiaru wychowawczego (za słuszne uważa je też RPO). Dodała, że obecne regulacje dotyczące ustalania okresu, w jakim zatrudniony ma prawo korzystać z krótszego wymiaru czasu pracy, rzeczywiście mogą wywoływać wątpliwości praktyczne.

– W związku z powyższym zmiany omawianych przepisów k.p. będą rozważane w trakcie prac legislacyjnych nad wdrażaniem do polskiego porządku prawnego dyrektywy 2019/1158 – wskazała wiceminister.

Szerszy zakres

Taką zmianę pozytywnie oceniają eksperci. 

– Przepisy trzeba doprecyzować w duchu możliwie najszerszego różnicowania uprawnień dla rodziców, tak aby mogli w najbardziej dogodny sposób łączyć pracę z obowiązkami opiekuńczymi. Konieczność nowelizacji k.p. w związku z unijną dyrektywą to okazja do szerszych zmian, w tym np. uporządkowania systemu urlopów na dzieci. Do tej pory wprowadzano nowe elementy i rozwiązania dla rodziców bez głębszej refleksji nad zachowaniem spójności całego systemu – podkreśla prof. Irena Kotowska z Instytutu Statystyki i Demografii Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie.

Jakie dodatkowe zmiany można rozważać?

– Choćby zachętę do godzenia obowiązków zawodowych z urlopem wychowawczym. W czasie tego urlopu zatrudniony ma prawo podjąć pracę zarobkową u dotychczasowego lub innego pracodawcy albo inną działalność, jeżeli nie wyłącza to możliwości sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem. Można np. wprowadzić zasadę, że jeśli rodzic decyduje się na zarobkowanie w okresie wychowawczego, to ten urlop proporcjonalnie się wydłuża – wskazuje dr Dorota Głogosz, ekspert ds. polityki rodzinnej.

Dodaje, że dzięki temu rodzice wspólnie mogliby łatwiej dopasować swoje obowiązki zawodowe do opieki nad dzieckiem (w szczególności kobiety, które częściej korzystają z wychowawczego, nie traciłyby kontaktu z rynkiem pracy).

– A z badań wynika, że w przypadku opiekowania się dzieckiem do trzech lat najchętniej preferowanym modelem jest wspólna opieka obojga rodziców. Warto też przeanalizować wpływ pandemii i wywołanego nią kryzysu na zatrudnienie opiekunów. Jeśli okaże się, że tracą pracę, to trzeba rozważyć zwiększenie poziomu ich ochrony przed zwolnieniem – dodaje dr Głogosz.

Sytuacja epidemiczna wymusiła też zmiany w organizacji i formule pracy.

– Ten element powinien być odzwierciedlony w polityce rodzinnej. Dla rodziców, którzy pracują stacjonarnie, istotnym rozwiązaniem wciąż będą urlopy. Ale coraz więcej osób wykonuje pracę zdalnie, a to oznacza nowe wyzwania. Jeszcze większe znaczenie będzie miała w takiej sytuacji możliwość elastycznego korzystania z usług opiekuńczo-edukacyjnych dla dzieci – wskazuje prof. Kotowska.

Jej zdaniem państwo nie powinno też ograniczać możliwości zarobkowania / dorabiania przez rodziców dzieci ze szczególnymi ograniczeniami wynikającymi ze stanu zdrowia.

– Na pewno potrzebna jest zmiana perspektywy, z jakiej oceniamy rozwiązania prorodzinne – podsumowuje.

Autor: Łukasz Guza

Artykuł pochodzi z: Dziennika Gazety Prawnej

Udostępnij post

Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on whatsapp
Share on pinterest
Share on telegram
Share on vk
Share on mix
Share on skype
Share on email

Zapisz się do naszego newslettera

Nasz profil Facebook

Polecamy ten portal

poradnik związkowca

Polecamy hosting

Kalendarz wpisów

Styczeń 2021
P W Ś C P S N
 123
45678910
11121314151617
18192021222324
25262728293031

Archiwum