Logo OZZPT poprawione
Motto:
Twój problem - Naszym problemem
Pamietaj! Razem możemy więcej

Kontrole trzeźwości pracowników: po stanowisku UODO pora na nowelizację


Badanie trzeźwości
Zdaniem urzędu stojącego na straży danych osobowych pracodawca nie może sam badać pracowników alkomatem. Jednak eksperci sugerują, by nie stosować się do tych zaleceń – i jednocześnie zmienić prawo. Na ten apel odpowiada resort cyfryzacji, który chce zainicjować prace w tym kierunku.
 

O tym, że Urząd Ochrony Danych Osobowych wydał oficjalne stanowisko w sprawie dopuszczalności kontroli trzeźwości pracowników prowadzonych przez pracodawców, pisaliśmy tutaj. Przypomnijmy: UODO uznał, że takie badania alkomatem, w szczególności prewencyjne lub wyrywkowe, są nielegalne.

Jego zdaniem są one przede wszystkim niezgodne z art. 17 ustawy z 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 2137 ze zm.). W ocenie UODO z przepisu tego wynika bowiem, że badanie stanu trzeźwości pracownika może przeprowadzić – na żądanie pracodawcy lub pracownika – wyłącznie uprawniony organ powołany do ochrony porządku publicznego (np. policja) oraz że jest to możliwe tylko wtedy, gdy zachodzi uzasadnione podejrzenie, że pracownik jest nietrzeźwy.

Urzędowy zakaz

Zdaniem ekspertów pogląd UODO jest bardzo rygorystyczny, bo de facto zakazuje kontroli trzeźwości prowadzonych dotychczas w firmach.

‒ Stanowisko to już wywołało ferment w środowisku. Związki zawodowe podjęły akcję występowania do pracodawców z żądaniem zaprzestania praktyk prewencyjnego sprawdzania pracowników pod groźbą sankcji finansowych ze strony UODO – wskazuje dr Janusz Żołyński, radca prawny, ekspert prawa pracy.

Robert Lisicki, radca prawny i ekspert Konfederacji Lewiatan, potwierdza, że pracodawcy są zaskoczeni tak twardym stanowiskiem UODO. ‒ Są bowiem sektory gospodarki, gdzie te kontrole są uzasadnione – przekonuje.

Tego samego zdania jest Jakub Bińkowski, ekspert Związku Przedsiębiorców i Pracodawców.

‒ Jest to bardzo problematyczne, ponieważ wezwanie policji wydłuża cały proces weryfikacji trzeźwości. Otrzymujemy też sygnały, że w wielu branżach taka samodzielna weryfikacja jest potrzebna m.in. z uwagi na konieczność zapewnienia bezpieczeństwa oraz realizacji obowiązku niedopuszczenia nietrzeźwego pracownika do pracy – wskazuje ekspert ZPP.

Prawnicy alarmują, że obecna wykładnia może doprowadzić do katastrofy, w której w wyniku działań pijanego życie lub zdrowie straci wielu ludzi. Zdaniem dr. Janusza Żołyńskiego w tym przypadku obowiązek pracodawcy zapewnienia bezpieczeństwa w pracy i związana z tym potrzeba ochrony życia i zdrowia ludzkiego stoją wyżej niż obowiązek ochrony danych osobowych.

Profesor Arkadiusz Sobczyk, radca prawny, partner w kancelarii Sobczyk i Współpracownicy, wskazuje natomiast, że art. 17 ustawy o wychowaniu w trzeźwości wcale nie zakazuje samodzielnego przeprowadzania przez pracodawców badań alkomatem, a przepis daje tylko możliwość wezwania do tego policji.

Z kolei zdaniem Justyny Tyc, radcy prawnego z kancelarii Domański Zakrzewski Palinka, przepis ten stosujemy tylko wtedy, gdy mamy uzasadnione podejrzenie o stanie nietrzeźwości pracownika – ale już nie, gdy takiego podejrzenia nie ma.

Dla pracodawców istotna jest więc teraz odpowiedź na kluczowe pytanie: czy powinni dostosować się do stanowiska UODO? Zwłaszcza że, jak wskazuje Jakub Bińkowski, trudno określić, jaka jest moc prawna komunikatu wydanego przez UODO. Niektórzy eksperci rekomendują, aby – mimo powagi urzędu – w ogóle go nie stosować.

‒ Pracodawcy powinni gremialnie przyjąć postawę oporu obywatelskiego, a w razie nałożenia kar odwoływać się do sądów administracyjnych – uważa dr Janusz Żołyński.

Przepisy od nowa

W swoich wyjaśnieniach UODO zasugerowało, że jeśli pracodawcy faktycznie potrzebują samodzielnie przeprowadzać badania na trzeźwość u pracowników, to sami powinni zainicjować prace legislacyjne w tej kwestii. A urząd będzie się temu bacznie przyglądał.

‒ Dyskutujemy o tym problemie, choć nie mamy jeszcze sprecyzowanych ostatecznych propozycji czy wniosków. Spodziewam się jednak, że będziemy występować w tej sprawie do UODO oraz Ministerstwa Cyfryzacji. Temat ten mógłby także trafić na forum Rady Dialogu Społecznego – wskazuje Robert Lisicki.

Sprawą zajmuje się już także rzecznik małych i średnich przedsiębiorców. Jak wskazuje Łukasz Sołtysiak z biura rzecznika, na razie wpłynął do nich jeden wniosek w tej kwestii. Po jego przeanalizowaniu zostanie podjęta decyzja o kolejnych możliwych krokach.

‒ Popieramy jednak wprowadzenie wszelkich korekt, których celem jest poprawa przepisów regulujących prowadzenie działalności gospodarczej w Polsce, w tym tych dotyczących dopuszczalności prowadzenia przez firmy prewencyjnych kontroli trzeźwości pracowników – deklaruje biuro rzecznika.

W nawiązaniu do stanowiska UODO głos zabrał także dr Maciej Kawecki z Ministerstwa Cyfryzacji. W ubiegłym tygodniu w jednym z serwisów społecznościowych opublikował wpis, że w odniesieniu do kontroli trzeźwości będzie rekomendował zmianę prawa. Zapytaliśmy więc o szczegóły ewentualnej propozycji.

‒ Obecnie zastanawiamy się, który z resortów byłby właściwy, jeśli chodzi o zmiany w ustawie o wychowaniu w trzeźwości – my czy Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Dlatego chciałbym zapoczątkować rozmowy obu resortów na temat zmiany prawa w tym zakresie – mówi dr Kawecki.

W jego ocenie zmiany mogłyby dotyczyć dwóch kwestii. Po pierwsze, miałyby zmierzać do tego, aby z przepisów wprost wynikała możliwość przeprowadzania prewencyjnych kontroli. Po drugie, nowe regulacje mogłyby zlikwidować obecne ograniczenia badań na trzeźwość – dziś bowiem taka możliwość jest zarezerwowana dla stosunków pracy, a nie dotyczy np. zatrudnienia cywilnoprawnego.

Autor: Karolina Topolska

Źródło: Dziennik Gazeta Prawna 

Udostępnij ten post

Polecamy ten portal

poradnik związkowca

Polecamy hosting

Archiwum

ikona

Nasze Motto:

Twój problem, Naszym problemem!
Dołącz do Nas, razem możemy więcej!
OZZPT Twoim Związkiem!

Polecamy ten portal

Szukasz sprawdzonego hostingu

Jak załażyć związek zawodowy